دادند . « 1 » اين مشكل براى شيعيان ، كه مهمترين ركن ايمان را اطاعت از امام معصوم دانسته و در مسائل و مشكلات فقهى و دينى خود به وى رجوع مىكردند ، از اهمّيت بسيار برخوردار بود و نمىتوانست همچنان لا ينحل بماند . البته براى شيعيان مسلّم بود كه امام رضا عليه السّلام فرزند خود امام جواد عليه السّلام را به جانشينى برگزيد ، ولى مشكل ناشى از خردسالى آن حضرت ، آنان را بر آن مىداشت تا براى اطمينان خاطر ، به كاوش و جستجوى بيشترى در اين باره بپردازند . در ميان نصوصى كه دربارهء جانشينى امام جواد عليه السّلام از حضرت رضا عليه السّلام بر جاى مانده ، به ويژه خاطر نشان شده است كه امام رضا عليه السّلام فرزند خردسالش امام جواد را به جانشينى خود برگزيد و با اين كه هنوز فرصت زيادى براى اين كار وجود داشت ، به جانشينى او اصرار مىورزيد تا آنجا كه در برابر اشارهء برخى از اصحاب به سن اندك امام جواد عليه السّلام با اشاره به نبوّت حضرت عيسى عليه السّلام در دوران شيرخوارگى فرمودند : سنّ عيسى هنگامى كه نبوّت به وى اعطا شد ، كمتر از سن فرزند من بوده است . « 2 » اضطرابى كه پس از رحلت امام رضا عليه السّلام در ميان شيعيان آن حضرت به وجود آمد ، سبب شد تا برخى از آنها به دنبال عبد الله بن موسى برادر امام رضا عليه السّلام بروند ، ولى از آنجا كه حاضر نبودند بدون دليل ، امامت كسى را بپذيرند ، جمعى از آنها پيش وى سؤالاتى مطرح كردند و هنگامى كه او را از جواب مسائل خود ناتوان ديدند ، وى را ترك كردند . « 3 » شمار ديگرى نيز به واقفىها ، كه بر امام كاظم عليه السّلام توقف كرده بودند ، پيوستند . علّت پيدايش اين اختلاف ، به نظر نوبختى ، همين بود كه آنها بلوغ را يكى از شرايط امامت مىدانستند . « 4 » با تمام اين احوال ، بيشتر شيعيان به امامت امام جواد عليه السّلام گردن نهادند . گرچه در ميان آنان ، كسانى بودند كه مسألهء كمى سنّ را به خود امام جواد عليه السّلام هم يادآور شدند و آن حضرت در جواب ، اشاره به جانشينى سليمان از داود عليه السّلام كرد و فرمود : حضرت

--> ( 1 ) . عيون المعجزات ، 119 ( 2 ) . روضة الواعظين ، ص 203 ( 3 ) . نك : مناقب ابن شهر آشوب ، ج 2 ، ص 429 : مسند الامام الجواد عليه السّلام ، صص 29 - 30 ، 222 ( 4 ) . فرق الشيعة ، ص 88 ؛ المقالات و الفرق ، ص 95